God艂o Japonii
Czas w Tokio :

日本 WWW.JAPONIA.XMC.PL

馃嚡馃嚨 Kraj Kwitn膮cej Wi艣ni Bogaty Przewodnik Po Japonii

本 Gospodarka Japonii

Japonia jest krajem niezwykle bogatym i z艂o偶onym. Poci膮ga swoj膮 tajemniczo艣ci膮, niezwyk艂o艣ci膮. Na ca艂ym 艣wiecie znane s膮 takie japo艅skie s艂owa jak: samuraj, judo, karate, aikido, sumo, kimono, gejsza, sake (wino z ry偶u), sensei (mistrz, nauczyciel), sushi (ry偶 z surow膮 ryb膮), kabuki (styl teatralny), haiku (siedemnastosylabowe wiersze), origami (sztuka sk艂adania papieru), ikebana (sztuka uk艂adania kwiat贸w), zaibatsu (przedwojenne monopole), karoshi (艣mier膰 z przepracowania), kaizen (proces sta艂ej poprawy jako艣ci), Shinkansen (superszybki poci膮g).

Gospodarka i Przemys艂 Japonii

Dlaczego Japonia sta艂a si臋 pot臋g膮 gospodarcz膮 艣wiata? Odpowiedzi nie nale偶y szuka膰 wy艂膮cznie w tradycyjnych teoriach ekonomicznych. Koniecznie nale偶y pozna膰 r贸wnie偶 kultur臋 kraju oraz mentalno艣膰 jego spo艂ecze艅stwa. Dopiero wtedy mo偶liwe b臋dzie wiarygodne wypowiadanie si臋 o japo艅skim fenomenie gospodarczym. Dlatego staramy si臋 g艂臋boko, obiektywnie i mo偶liwie wszechstronnie pozna膰 kultur臋 i gospodark臋 Japonii, kraju jak偶e odmiennego od Polski. Jednym z element贸w wyr贸偶niaj膮cych Kraj Wschodz膮cego S艂o艅ca jest j臋zyk. Jest on do艣膰 trudny dla Europejczyk贸w i nawet sami Japo艅czycy ucz膮 si臋 go przez 12 lat. Do艣膰 艂atwa jest jeszcze nauka alfabet贸w hiragany i katakany, kt贸re maj膮 po 46 liter. Jednak偶e poznanie prawie dw贸ch tysi臋cy znak贸w kanji jest ju偶 nieco trudniejsze. Japo艅ski z jednej strony jest j臋zykiem mniej precyzyjnym od j臋zyk贸w europejskich, s艂owo aoi mo偶e oznacza膰 zar贸wno niebieski, zielony jak i blady. Z drugiej jednak strony przy niekt贸rych okre艣leniach jest niezwykle precyzyjny. Dotyczy to g艂贸wnie okre艣le艅 r贸偶nego rodzaju d藕wi臋k贸w, np. innymi wyrazami opisuje si臋 odg艂osy deszczu w r贸偶nych miejscach. Niezwyk艂a jest sztuka kulinarna. Kuchnia japo艅ska, kt贸ra jest bardzo zdrowa, opiera si臋 g艂贸wnie na ry偶u i rybach. Znanymi potrawami s膮 sushi, tempura, yakitori, sukiyaki. Jada si臋 je oczywi艣cie pa艂eczkami popijaj膮c zielon膮 herbat膮. Uczt膮 wy艂膮cznie dla smakoszy (i ryzykant贸w) jest spo偶ywanie ryby fugu. Nieumiej臋tne jej przyrz膮dzanie przez kucharza mo偶e spowodowa膰 nawet 艣mier膰. Sztuka sk艂adania papieru, czyli origami, znana jest w Polsce od wielu lat. Znane s膮 r贸wnie偶 przedstawienia teatru kabuki, w kt贸rym wszystkie role grane s膮 przez m臋偶czyzn. Wa偶nym elementem kultury japo艅skiej jest r贸wnie偶 muzyka. Kraj Kwitn膮cej Wi艣ni posiada w艂asne, oryginalne tradycyjne style muzyczne. Najs艂ynniejszym utworem jest sakura-sakura. Japo艅scy piani艣ci znani s膮 na ca艂ym 艣wiecie. Cz臋sto przyje偶d偶aj膮 do ojczyzny Chopina – jednego z najbardziej znanych tam Polak贸w. Innymi elementami kultury Japonii s膮 s艂ynne drzeworyty ukiyoe oraz pos膮gi buddyjskie. G艂贸wnymi religiami kraju s膮 buddyzm i shintoizm. Atrakcyjne s膮 liczne festiwale, kt贸rym towarzysz膮 pokazy sztucznych ogni. Japonia to kraj po艂o偶ony na prawie 3900 wyspach. Najwi臋ksze z nich to Hokka-ido, Honsiu, Sikoku, Kiusiu oraz tropikalna Okinawa. Wyspy te uk艂adaj膮 si臋 w ci膮g mierz膮cy prawie cztery tysi膮ce kilometr贸w.

Pokryte s膮 one ogromn膮 ilo艣ci膮 g贸r, zajmuj膮cych prawie 70% powierzchni kraju. Najs艂ynniejsz膮 z nich jest g贸ra Fuji (3776 m n.p.m.), nazywana przez Japo艅czyk贸w Fuji-san. Japonia znana jest r贸wnie偶 z 67 wulkan贸w. W艂a艣nie one oraz liczne trz臋sienia ziemi s膮 sta艂ym za-gro偶eniem dla mieszka艅c贸w kraju. W Japonii 偶yje ponad 124 miliony ludzi. G臋sto艣膰 zaludnienia wynosi statystycznie 332 os./km2. W rzeczywisto艣ci, z powodu silnej g贸rzysto艣ci kraju, liczba ta jest znacznie wi臋ksza. Ponad 80% ludno艣ci mieszka wi臋c w miastach, za艣 same Tokio zamieszkuje 12 milion贸w ludzi. Dlatego ziemia jest tam bardzo cenna. Nie ka偶dy mo偶e sobie pozwoli膰 na posiadanie gara偶u, co dla nas Europejczyk贸w jest niewyobra偶alne. Nie wszyscy mog膮 r贸wnie偶 zosta膰 cz艂onkami klub贸w golfowych. Poprzez wysokie op艂aty cz艂onkowskie (wynosz膮ce nawet do 100 tys. dolar贸w!) staj膮 si臋 bardzo elitarne.

W ostatnich dziesi臋cioleciach japo艅ska gospodarka prze偶y艂a bardzo gwa艂towny rozkwit. Baza przemys艂owa Japonii przesz艂a od przemys艂u lekkiego do ci臋偶kiego, chemicznego i elektronicznego, kt贸re razem stanowi膮 dwie trzecie og贸lnego eksportu rocznego Japonii. Japonia jest jednym z czo艂owych producent贸w elektrycznych i elektronicznych produkt贸w, stali oraz samochod贸w. Bardzo wa偶ny dla japo艅skiej ekonomii jest handel zagraniczny. Wewn臋trzny rynek nie jest w stanie absorbowa膰 wszystkich d贸br produkowanych przez przemys艂, dlatego od wielu lat posiada znaczn膮 nadwy偶k臋 eksportu nad importem. Japonia handluje prawie ze wszystkimi krajami 艣wiata. Jedna trzecia eksportu trafia do Stan贸w Zjednoczonych. Tak偶e ok. 30% Japonia eksportuje do kraj贸w azjatyckich. S膮 to g艂贸wnie: Hongkong, Singapur, Korea P艂d., Tajwan, Chiny, Indonezja.

Du偶y wp艂yw na rozw贸j Japonii ma jej zaludnienie oraz niski odsetek ziemi uprawnej. Gospodarka rolna kraju stoi na bardzo wysokim poziomie. Pomimo ograniczonego area艂u ziem uprawnych, kraj w 75% jest samowystarczalny 偶ywno艣ciowo. Korzystny klimat pozwala na uzyskanie dw贸ch zbior贸w w ci膮gu roku. Do najwa偶niejszych ro艣lin uprawnych nale偶y ry偶, pszenica, j臋czmie艅 oraz owoce, jarzyny i ziemniaki. Gospodarka hodowlana, ograniczona niewielkimi obszarami 艂膮k i pastwisk, ma zdecydowanie drugorz臋dne znaczenie. Niedob贸r bia艂ka zwierz臋cego r贸wnowa偶y w Japonii bardzo dobrze rozwini臋te rybo艂贸wstwo, kt贸re w znacznej mierze uzupe艂nia bilans 偶ywno艣ciowy kraju. Najwi臋ksze porty rybackie znajduj膮 si臋 w Hakodate i Shimonoseki. Problemem jest r贸wnie偶 niedostatek bogactw naturalnych, kt贸re stanowi膮 ok. 25% warto艣ci ca艂ego importu Japonii. Kraj posiada bardzo niewielkie, cho膰 zr贸偶nicowane z艂o偶a surowc贸w naturalnych. Istotne z punktu widzenia gospodarki narodowej s膮 z艂o偶a rud cynku, o艂owiu oraz miedzi. Ze wzgl臋du na trudne warunki wydobycia i zwi膮zane z tym wysokie koszty ogranicza si臋 wydobycie w臋gla kamiennego. Mimo tych przeszk贸d, gospodarka japo艅ska znacznie si臋 rozwin臋艂a po II wojnie 艣wiatowej. Obecnie 3/4 eksportu Japonii stanowi膮 nowoczesne maszyny i urz膮dzenia. Do towar贸w tych nale偶膮 przede wszystkim samochody.

Znacznie rozwini臋te s膮 r贸wnie偶 inne ga艂臋zie przemys艂u: robotyka i elektronika. Dum膮 kraju jest superekspres – Shinkansen, osi膮gaj膮cy pr臋dko艣膰 do 270 km/h. Japo艅ski przemys艂 przetw贸rczy zalicza si臋 do najnowocze艣niejszych i najbardziej wydajnych na 艣wiecie. Pod wzgl臋dem potencja艂u gospodarczego Japonia zajmuje drug膮 pozycj臋 za Stanami Zjednoczonymi. W 1993 w艣r贸d 25 najwi臋kszych przedsi臋biorstw przemys艂owych 艣wiata 6 pochodzi艂o z Japonii. By艂y to koncerny Toyota, Nissan, Honda (samochodowe), Hitachi (elektroniczny), Matsushita, Toshiba (elektryczne). Ich 艂膮czne obroty w 1993 wynios艂y 365 mld USD. Niezwykle silnie rozwin膮艂 si臋 japo艅ski przemys艂 hutnictwa stali, produkuj膮cy w 1992-98 132 mln t stali surowej, b臋d膮cy podstaw膮 przemys艂u stoczniowego i samochodowego. G艂贸wnymi o艣rodkami hutniczymi s膮 miasta: Jawata, Amagasaki, Nagoja, Kobe, Kawasaki. Japo艅ski przemys艂 okr臋towy od wielu lat zajmuje przoduj膮c膮 w 艣wiecie pozycj臋, pomimo wyra藕nie rysuj膮cego si臋 trendu spadkowego w tej bran偶y. Przemys艂 stoczniowy skoncentrowa艂 si臋 w regionie miast: Nagasaki, Sasebo, Nagasu, Osaka, Jokohama, Jokosuka. Japo艅ski przemys艂 samochodowy, kt贸ry w 1992 wyprodukowa艂 9374 tys. samochod贸w osobowych oraz 3106 samochod贸w ci臋偶arowych i autobus贸w, zajmowa艂 zdecydowanie pierwsze miejsce w 艣wiecie. Najwa偶niejsze o艣rodki przemys艂u samochodowego znajduj膮 si臋 w miastach Toyota, Hiroszima, Szizuoka, Nagoja, Jokosuka, Oppana.nJaponia przoduje w dziedzinie produkcji obrabiarek i robot贸w przemys艂owych. Szczeg贸ln膮 renom膮 cieszy si臋 przemys艂 elektroniczny, optyczny i mechaniki precyzyjnej.

Ponad po艂owa komputer贸w produkowanych na 艣wiecie pochodzi z Japonii. Zas艂u偶one uznanie, ze wzgl臋du na sw膮 wysok膮 jako艣膰, zdoby艂y japo艅skie aparaty fotograficzne, zegarki, lornetki, maszyny do szycia. W Japonii produkuje si臋 szereg urz膮dze艅 przemys艂owych powszechnego u偶ytku, m.in.: telewizory, radia, pralki, lod贸wki. Niezwykle dobrze rozwin臋艂y si臋 zak艂ady bran偶y chemicznej, g艂贸wnie przemys艂 petrochemiczny i produkcja nawoz贸w sztucznych. Waga przemys艂u w艂贸kienniczego w gospodarce narodowej kraju w ci膮gu ostatnich dziesi臋cioleci relatywnie zmala艂a, cho膰 Japonia pozostaje nadal znacz膮cym eksporterem wyrob贸w w艂贸kienniczych. Charakterystyczn膮 cech膮 przemys艂u japo艅skiego jest koncentracja jego najwa偶niejszych o艣rodk贸w wzd艂u偶 wybrze偶a i wok贸艂 najwi臋kszych o艣rodk贸w miejskich. Znaczna cz臋艣膰 japo艅skiego potencja艂u przemys艂owego skupi艂a si臋 w 4 rejonach: Tokio-Jokohama, Osaka-Kobe, Nagoja i na p贸艂nocy wyspy Kiusiu. Do najwi臋kszych partner贸w handlowych kraju nale偶膮: Stany Zjednoczone, Chiny, Tajwan, Indonezja, Hongkong, Korea Po艂udniowa, Niemcy. Obroty z zagranic膮 w 1992 wynosi艂y: import – 240 600 mln USD, eksport – 360 900 mln USD. Doch贸d narodowy w 1992 wynosi艂 28 190 USD na 1 mieszka艅ca. 艢rednia stopa inflacji w latach 1980-1992: 1,5%.n2. Japo艅ski model gospodarki. Charakteryzuje si臋 on wi臋kszym, w por贸wnaniu z Zachodem, nat臋偶eniem regulacji w gospodarce oraz bliskimi, wsp贸艂zale偶nymi relacjami pomi臋dzy instytucjami finansowymi a korporacjami przemys艂owymi. Podejmowanie najwa偶niejszych dla kraju decyzji zale偶y od tzw. „偶elaznego tr贸jk膮ta”: partii rz膮dz膮cej, administracji i sektora prywatnego.

Przedsi臋biorstwa anga偶uj膮 si臋 w dzia艂alno艣膰 na rzecz spo艂ecze艅stwa (np. life-time employment). D膮偶enie do „wsp贸艂-odczuwania” i poczucia egalitaryzmu zaowocowa艂o stworzeniem ostro progresywnego systemu podatkowego i polityk膮 standaryzacji wykszta艂cenia. W sektorze biznesowym bierze g贸r臋 „instynkt stadny” (yokonarabi). Zdaniem S. Fukukawy, w dobie globalizacji i kryzysu w Japonii, japo艅ski model gospodarki nadal posiada swe zalety. Mimo, 偶e uniformizacja spo艂ecze艅stwa zniech臋ci艂a ludzi do rozwijania nowych dziedzin, to jednak warto艣膰 pracy w zespole przyczynia si臋 do innowacji. Inne pozytywne aspekty to: respekt dla ludzi i harmonii organizacyjnej d艂ugoterminowe strategie, wyst臋powanie powi膮za艅 pomi臋dzy producentami a ich dostawcami (keiretsu). Mimo k艂opot贸w w sektorze finansowym, Japonia wci膮偶 utrzymuje korzystne podstawy gospodarcze: dobre przygotowanie w podstawach makroekonomicznych: druga gospodarka 艣wiata, nadwy偶ka obrot贸w bie偶膮cych – 160 mld USD rocznie, zagraniczne rezerwy – 210 mld USD, wysokie inwestycje w sektorze bada艅 i rozwoju (R&D): wydatki w R&D wzgl臋dem PKB w 1996 r. wynios艂y 2,96 % (najwi臋cej w krajach rozwini臋tych; USA – 2,55 %, Niemcy – 2,28 %), n路 japo艅ski przemys艂 pozostaje ekologiczny i efektywny energetycznie (redukcja emisji CO2, rozw贸j „samochod贸w hybrydowych”). Je偶eli chodzi o Japoni臋, to – zdaniem S. Fukukawy – polityka gospodarcza tego kraju powinna opiera膰 si臋 na sile rynku, wolnej konkurencji i gospodarce rynkowej uwzgl臋dniaj膮c rol臋 pa艅stwa w przezwyci臋偶aniu niedoskona艂o艣ci rynku.

Inwestycje japo艅skie w PolscenInwestycje japo艅skie s膮 jednymi z najbardziej oczekiwanych w naszym kraju. Umo偶liwi艂yby one szybszy rozw贸j gospodarczy Polski m.in. przez transfer zaawansowanych technologii przemys艂owych. Japo艅czycy znani s膮 r贸wnie偶 z dba艂o艣ci o pracownik贸w i otoczenie firmy. Wed艂ug PAIZ, warto艣膰 inwestycji zagranicznych poniesionych przez najwi臋kszych inwestor贸w japo艅skich (powy偶ej 1 mln USD) do ko艅ca 1998 roku w Polsce wynios艂a 198,3 mln USD, zobowi膮zania wynios艂y 188,4 mln USD. Z tak膮 sum膮 Japonia (pi膮ty 艣wiatowy inwestor bezpo艣redni) zaj臋艂a 17 miejsce na li艣cie najwi臋kszych inwestor贸w wed艂ug kraju ich pochodzenia. Nale偶y si臋 spodziewa膰 dalszego wzrostu pozycji inwestycji japo艅skich.

Warto艣膰 japo艅skich inwestycji w Polsce wzros艂a prawie 3-krotnie w ci膮gu ostatniego roku. Jest to zas艂ug膮 przede wszystkim koncernu Isuzu, kt贸ry w Tychach buduje fabryk臋 silnik贸w wysokopr臋偶nych. Warto艣膰 tej inwestycji mo偶e osi膮gn膮膰 nawet 膰wier膰 miliona dolar贸w. Kolejnym du偶ym inwestorem japo艅skim w Polsce jest Bridgestone Corporation (sp贸艂ka joint-venture ze Stomilem Pozna艅), a tak偶e koncern NSK-RHP Europe (kupno 70 proc. akcji F艁T „Iskra” w Kielcach) oraz Nichimen Corporation (10 % akcji „Iskry”). Kolejn膮 du偶膮 inwestycj膮 japo艅sk膮 w Polsce jest fabryka baterii w Gnie藕nie, wybudowana przez koncery: Matsushita (drugi co do wielko艣ci pracodawca w Japonii, roczne przychody warto艣ci ok. po艂owy polskiego PKB) oraz Philips. Jak wynika z bada艅 SKN GiKJ, jednym z czynnik贸w decyduj膮cym o wyborze akurat Polski, spo艣r贸d innych kraj贸w naszego regionu, by艂a dobrze wykszta艂cona si艂a robocza. Pod koniec 1998 r. produkcja w Philips Matsushita Battery Polska przekroczy艂a oko艂o dwukrotnie pocz膮tkowe plany i ci膮gle nie zaspokaja艂a w pe艂ni popytu. Pracownicy wyra偶ali natomiast du偶e zadowolenie z pracy w firmie, spowodowane w du偶ej cz臋艣ci postaw膮 kierownictwa, dbaj膮cego o swoich podw艂adnych. Z pozosta艂ych inwestor贸w japo艅skich w Polsce wymieni膰 mo偶na firmy: Nomura (ok. 17 % akcji Impexmetalu notowanego na WGPW), Toyota (planowana budowa fabryki skrzy艅 bieg贸w w Tr贸jmie艣cie), Nissho Iwai, Tohoku Pioneer (10 % akcji w Tonsilu), Mitsui (transport morski), Kanematsu Gosho (import i sprzeda偶 samochod贸w Honda), Itochu (import i sprzeda偶 samochod贸w Mazda).

Kondycja gospodarcza Japonii – kryzys walutowy „Japonia zmaga si臋 z przed艂u偶aj膮c膮 si臋 recesj膮 i pogarszaj膮cym si臋 systemem finansowym od ok. 8 lat, tj. od p臋kni臋cia tzw. „gospodarki ba艅ki mydlanej”. (…) 艢rednia stopa wzrostu gospodarczego pomi臋dzy rokiem finansowym 1991 a 1998 pozostawa艂a na niskim poziomie wynosz膮cym 0,9 %, a w ci膮gu ostatnich lat stopa wzrostu sta艂a si臋 ujemna: kolejno -0,4 % w roku finansowym 1997 i -2,2 % w 1998. Stopa bezrobocia wzros艂a do historycznie wysokiego poziomu 4,4 % (wy偶ej, ni偶 w USA). W ci膮gu dw贸ch ostatnich lat upad艂y trzy du偶e banki i jeden dom inwestycyjny z tradycjami. (…) Od upadku gospodarki ba艅ki mydlanej, rz膮d przyj膮艂 dziewi臋膰 specjalnych pakiet贸w stymuluj膮cych osi膮gaj膮cych 艂膮czn膮 warto艣膰 107 bln jen贸w (ok. 1 bln dolar贸w). (…) Gabinet Keizo Obuchi”ego (listopad 1998) zadecydowa艂 o pakiecie stymuluj膮cym rz臋du 23,9 bln jen贸w (5 % PKB) i podwy偶szy艂 planowany deficyt bud偶etowy do 5,3 %. Obni偶y艂 o 9 bln jen贸w (2 % PKB) wp艂ywy z podatk贸w. Na skutek reformy podatkowej, zmniejszona zosta艂a r贸wnie偶 najni偶sza stawka podatku dochodowego od os贸b fizycznych: z 65 % do 50 %. Zmiany w gospodarce japo艅skiej nie mog艂y omin膮膰 sektora finansowego. Rz膮d przygotowa艂 60 bln jen贸w dla wzmocnienia kapita艂u w艂asnego instytucji finansowych poprzez wstrzykni臋cie funduszy publicznych.

Dwa du偶e banki, kt贸re upad艂y, zosta艂y wzi臋te pod kontrol臋 rz膮dow膮, a oko艂o 15 du偶ych bank贸w zdecydowa艂o si臋 ubiega膰 o zastrzyk kapita艂u na podstawie ostatnich zmian prawnych).” Zdaniem S. Fukukawa, od po艂owy 1999 r. gospodarka Japonii b臋dzie notowa艂a wzrost, kt贸ry mo偶e zako艅czy膰 si臋 dynamik膮 PKB na poziomie wi臋kszym od zera. Japo艅ski rz膮d pompuje biliony jen贸w w nieefektywne struktury gospodarcze. Nowy program rozwoju zmierzaj膮cy ku odrodzeniu Japonii” – to ju偶 pi臋tnasty pakiet antykryzysowy przyj臋ty przez tamtejszy rz膮d od roku 1992. Na realizacj臋 poprzednich czternastu wydano 106 bln jen贸w. Najnowszy poch艂onie 11 bln jen贸w. Czy skutki tak niewyobra偶alnie kosztownej kuracji ekonomicznej oka偶膮 si臋 podobne do wcze艣niejszych, czyli mizerne? Wspomniane przedsi臋wzi臋cie ma doprowadzi膰 do samoistnego wzrostu gospodarczego oraz zapewni膰 艣rednio- i d艂ugookresow膮 reform臋 strukturaln膮. Oba cele maj膮 wsp贸lny mianownik: stworzenie warunk贸w sprzyjaj膮cych rewolucji informatycznej i budowaniu spo艂ecze艅stwa wiedzy. Mimo nieco odmiennej retoryki towarzysz膮cej przygotowaniom najnowszego planu gospodarczego trudno si臋 oprze膰 wra偶eniu, 偶e niewiele odbiega on od dotychczasowych pakiet贸w rz膮dowych. Ekonomi艣ci kwestionuj膮 celowo艣膰 wpompowywania w gospodark臋 dodatkowych funduszy, gdy d艂ug publiczny osi膮gn膮艂 ju偶 dawno bezprecedensowo wysoki poziom w por贸wnaniu z innymi krajami uprzemys艂owionymi (ponad 130 % PKB), a wiele wska藕nik贸w ekonomicznych 艣wiadczy o pocz膮tkach coraz wyra藕niejszego trendu wzrostowego. Ekonomi艣ci s膮 niemal zgodni, 偶e gospodarka Japonii ma ju偶 najgorsze za sob膮, r贸wnocze艣nie jednak nie mo偶na m贸wi膰 o zdecydowanej poprawie sytuacji. Wed艂ug oficjalnych prognoz Agencji Planowania Gospodarczego, w 2000 r. wzrost PKB ma osi膮gn膮膰 1,5 %, nak艂ady inwestycyjne zwi臋ksz膮 si臋 o 6,5 %, a eksport – o 5,4 % Konsumpcja wzro艣nie w tym okresie zaledwie o 1,2 % Progresja gospodarcza b臋dzie wi臋c g艂贸wnie efektem wzrostu inwestycji i eksportu.

Dop贸ki jednak konsumpcja ( kt贸ra stanowi 60 % PKB Japonii) nie zacznie si臋 wyra藕nie poprawia膰, dop贸ty o偶ywienie gospodarcze b臋dzie nieznaczne i nietrwa艂e. Zaproponowany przez rz膮d program w praktyce nie wp艂ynie na popyt gospodarstw domowych i poziom konsumpcji, zatem celu, jaki sobie wyznaczono, nie b臋dzie mo偶na w istotny spos贸b zrealizowa膰. Podr臋czniki makroekonomii ucz膮, 偶e du偶e zad艂u偶enie pa艅stwa prowadzi zwykle albo do przyspieszonego wzrostu gospodarczego, albo powoduje gwa艂towny wzrost inflacji, albo te偶 implikuje powa偶ne reformy fiskalne. 呕aden z tych wariant贸w nie dotyczy gospodarki Japonii.

Prognozowany p贸艂toraprocentowy wska藕nik wzrostu PKB w tym roku finansowym nie jest, na tle innych gospodarek wysoko rozwini臋tych, wielko艣ci膮 imponuj膮c膮. To zbyt ma艂o, by w naturalny spos贸b rozwi膮za膰 problem zad艂u偶enia finans贸w publicznych. W Japonii nie ma jednak inflacji, a wr臋cz przeciwnie, ruchy cen wykazuj膮 raczej tendencje deflacyjne (w 2000 r. warto艣膰 indeksu cen produkt贸w konsumpcyjnych ma zmale膰 o 0,3%). Rz膮d japo艅ski nie planuje w najbli偶szym czasie istotnych reform systemu fiskalnego, a bez nich trudno b臋dzie si臋 pozby膰 balastu d艂ugu publicznego. Obawa przed nieuchronnymi podwy偶kami podatk贸w – zw艂aszcza podatku konsumpcyjnego, kt贸ry wynosi zaledwie 5 proc. – zapewne wynika cz臋艣ciowo z negatywnych do艣wiadcze艅 z niedalekiej przesz艂o艣ci. W ostatniej dekadzie gospodarka Japonii prze偶ywa艂a ju偶 bowiem kr贸tkie okresy pozornego o偶ywienia – w 1995 r., st艂umionego przez siln膮 aprecjacj臋 kursu jena, oraz w 1997 r., kiedy to w wyniku kryzysu azjatyckiego i niefortunnej, przedwczesnej podwy偶ki podatku konsumpcyjnego (z dw贸ch do pi臋ciu procent) w kolejnych dw贸ch latach zanotowano spadek PKB. W latach 70. i 80. japo艅ski system gospodarczy by艂 niemal powszechnie podziwiany i stawiany za wz贸r innym krajom, nie wy艂膮czaj膮c Stan贸w Zjednoczonych. 殴r贸de艂 fenomenalnych i bezprecedensowych sukces贸w gospodarczych Japonii w okresie powojennym upatrywano w aktywnej polityce przemys艂owej i handlowej pa艅stwa, odg贸rnie sterowanym systemie finansowym, polityce zani偶ania stopy procentowej, zamkni臋tej strukturze rynku, a tak偶e w charakterystycznych systemach zarz膮dzania i nadzoru nad korporacj膮 (corporate governance).

Wydarzenia gospodarcze lat 90., a zw艂aszcza post臋puj膮cy proces globalizacji i liberalizacji 艣wiatowej gospodarki, sprawi艂y jednak, 偶e to, co do niedawna stanowi艂o podstaw臋 sukcesu i pow贸d do dumy japo艅skich w艂odarzy gospodarczych, teraz stan臋艂o na drodze rozwoju. Autorzy raportu opublikowanego niedawno przez firm臋 doradztwa strategicznego McKinsey diagnozuj膮, 偶e jedn膮 z g艂贸wnych przyczyn stagnacji lat 90. by艂a zbyt niska, w por贸wnaniu z innymi krajami, efektywno艣膰 gospodarki. Wprawdzie w sektorach proeksportowych (motoryzacyjny, stalowy) jest ona o 20 % wy偶sza ni偶 w gospodarkach europejskich i ameryka艅skich, lecz w bran偶ach nastawionych na rynek krajowy (handel, budownictwo, przemys艂 spo偶ywczy, ochrona zdrowia) osi膮ga zaledwie po艂ow臋 warto艣ci wyliczonych dla Stan贸w Zjednoczonych. Wynika to przede wszystkim z protekcjonistycznego blokowania dost臋pu konkurencji zagranicznej. Kluczem do sukcesu jest zatem otwarcie i liberalizacja tych sektor贸w gospodarki. Konieczno艣膰 przeprowadzenia reform strukturalnych dotyczy r贸wnie偶 innych sektor贸w gospodarki Nipponu. Wci膮偶 nie zosta艂a zako艅czona reforma systemu finansowego i restrukturyzacja sektora bankowego. Liberalizacja i rozw贸j rynku kapita艂owego, powoduj膮ce coraz cz臋stsze rezygnowanie z finansowania po艣redniego (kredyt bankowy) na rzecz bezpo艣rednich 藕r贸de艂 finansowania (akcje i obligacje), b臋d膮 wymusza膰 na przedsi臋biorstwach japo艅skich konieczno艣膰 zwr贸cenia wi臋kszej uwagi na prawa i interesy akcjonariuszy, a w konsekwencji ewolucj臋 pewnych element贸w systemu corporate governance.

G艂臋boki i skuteczny proces modernizacji Japonii zosta艂 zapocz膮tkowany u progu ery Meiji (prze艂om wieku XIX i XX). Wtedy powsta艂o has艂o wakoyosai (japo艅ska dusza i zachodnia wiedza). Zgodnie z t膮 zasad膮 do japo艅skich reali贸w dostosowywano wiele europejskich i ameryka艅skich zdobyczy cywilizacyjnych. Nie jest wykluczone, 偶e i tym razem zasada ta oka偶e si臋 pomocna w adaptowaniu japo艅skiego modelu gospodarczego do nowych wyzwa艅 i warunk贸w rynkowych, bez konieczno艣ci przejmowania wszelkich rozwi膮za艅 ameryka艅skiego modelu indywidualistycznego kapitalizmu, nie w pe艂ni przystaj膮cego do specyfiki japo艅skiej. Pytanie, czy druga gospodarka 艣wiatowa otrz膮sn臋艂a si臋 ju偶 z letargu, w kt贸rym pogr膮偶ona by艂a przez ostatni膮 dekad臋, pozostaje jednak wci膮偶 bez odpowiedzi. Japoni臋, kt贸ra nie tylko nie notuje ju偶 osza艂amiaj膮cego post臋pu, ale sta艂a si臋 wr臋cz „krajem zachodz膮cego s艂o艅ca”. Od 1990 r. PKB wzrasta艂 tam jedynie o 0,6 % rocznie, czyli prawie trzy razy wolniej ni偶 w USA.

Aby pobudzi膰 gospodark臋, doprowadzono do ogromnego zwi臋kszenia d艂ugu publicznego Japonii. D艂ug ten, mierzony w stosunku do PKB, wzr贸s艂 w ostatniej dekadzie z 60% do 120% Okaza艂o si臋, 偶e wr臋cz wzorcowa dawniej japo艅ska wydajno艣膰 pracy jest dzi艣 ni偶sza ni偶 w Stanach Zjednoczonych o ponad 30%. Autorzy raportu Mc Kinsey Global Institute zauwa偶aj膮, 偶e w gospodarce japo艅skiej wyst臋puj膮 ogromne dysproporcje. O dobrych wynikach ekonomicznych mog膮 m贸wi膰 szefowie znanych „eksportowych” firm (np. Sony, Nissan), ale kondycja wi臋kszo艣ci przedsi臋biorstw jest fatalna. Wysokie zad艂u偶enie, z艂e zarz膮dzanie, brak presji konkurencyjnej i niska wydajno艣膰 to typowe plagi pogr膮偶aj膮ce prawie 90 % gospodarki Kraju Kwitn膮cej (?) Wi艣ni. Du偶e subsydia rz膮dowe i z艂a sytuacja w sektorze opieki zdrowotnej s膮 znacznie gro藕niejsze ni偶 kondycja sektora bankowego, uwa偶anego za g艂贸wnego winowajc臋 kryzysu. Je艣li nie zostan膮 podj臋te radykalne reformy polityczne i gospodarcze, trudno oczekiwa膰, by Japonia pozosta艂a drug膮 lokomotyw膮 艣wiatowego wzrostu. Wielu obserwator贸w uwa偶a, 偶e rola kraj贸w „czwartej waluty” w pobudzeniu popytu i 艣wiatowego wzrostu gospodarczego musi si臋 zwi臋kszy膰. Trzeba pami臋ta膰, 偶e USA, Japonia i Euroland decyduj膮 o 75 % 艣wiatowego obrotu towarowego. Pozosta艂e 25 % przypada g艂贸wnie na kraje azjatyckie, Ameryk臋 Po艂udniow膮 i – jak to okre艣laj膮 niekt贸rzy analitycy – „gospodarki pa艅stw u偶ywaj膮cych j臋zyka angielskiego„.

Literatura:n1. Szko艂a G艂贸wna Handlowa, Katedra Polityki Gospodarczej 鈥 鈥濵i臋dzynarodowe seminarium po艣wi臋cone gospodarce Japonii鈥漬2. 鈥濿prost鈥 nr 954/01, 974/00n

Autor: JapanFanTor 馃檪


» » Info « «

馃嚡馃嚨 Oficjalny J臋zyk(s) : 言 葉 Japo艅ski

馃嚡馃嚨 Stolica : 東 京 都 Tokio (Tōkyō-to)

馃嚡馃嚨 Ustr贸j : 立憲君主制 Monarchia

馃嚡馃嚨 Obszar 面 積 : 377,873 km² (62nd)

馃嚡馃嚨 Populacja 英 : 126,500,000 (11th)

馃嚡馃嚨 Zageszczenie 密 度 : 337/km2 (30th)

馃嚡馃嚨 Waluta 通 貨 : Yen (¥) (JPY)

馃嚡馃嚨 Internet 英 : TopLevelDomain .jp

» » Przewodnik « «

» » Ciekawostki « «

Ciekawostki Japonia XMC

» » Etykiety « «